Marcin Wynimko

adwokat

Jestem prawnikiem, który lubi biznes i podziwia przedsiębiorczość. Zajmuję się prawem gospodarczym oraz podatkowym. Wierzę, że skuteczne i efektywne doradzanie przedsiębiorcom wymaga nie tylko szerokiej wiedzy prawniczej i pracowitości, ale również zrozumienia działalności i otoczenia w jakim funkcjonują przedsiębiorcy.
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

Odpowiedzialność karnoskarbowa

Marcin Wynimko05 kwietnia 2019Komentarze (0)

Odpowiedzialność karnoskarbowa podatnikaPrzesłanki odpowiedzialności karnoskarbowej wyznacza art. 1 Kodeksu karnego skarbowego, a są nimi:

  • czyn,
  • społeczna szkodliwość w stopniu wyższym niż znikomy,
  • bezprawność,
  • wina, oraz
  • zagrożenie karą.

Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 k.k.s. odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.

Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że tylko akt prawny rangi ustawowej może być źródłem odpowiedzialności karnoskarbowej. Z kolei czynem zabronionym jest zachowanie o znamionach określonych w kodeksie. Także wtedy, gdy nie stanowiło ono przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego (art. 53 § 1 k.k.s.).

Czyn zabroniony

Pojęcie czynu zabronionego ma więc szerszy zakres od pojęcia przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego. Co więcej, przepis ten precyzuje, że określenie czynu zabronionego jako przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego może nastąpić tylko w ramach tegoż kodeksu. Podkreślić wszakże należy, iż podmiotem odpowiedzialności karnoskarbowej może być tylko osoba fizyczna.

W świetle art. 53 § 2 k.k.s. przestępstwem skarbowym jest czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary. Grzywny w stawkach dziennych, kary ograniczenia wolności lub kary pozbawienia wolności stanowią katalog kar.

Wymiar kary grzywny

Warto zauważyć, iż sąd wymierzając karę grzywny za przestępstwo skarbowe, określa liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki dziennej. Czasem kodeks może stanowić inaczej. Najniższa liczba stawek wynosi 10, najwyższa – 720. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe.

Stawka dzienna nie może być jednak niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia (tj. aktualnie 1/30 x 2.100 zł = 70 zł), ani też przekraczać jej czterystukrotności (tj. 400 x 2.100 zł = 840.000 zł). Zatem granice orzekania kary grzywny przy przestępstwie skarbowym  są bardzo szerokie (od 10 x 70 zł = 700 zł do 720 x 840.000 zł = 604.800.000 zł).

Z kolei wykroczeniem skarbowym jest czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo, jeżeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia (tj. aktualnie 5 x 2.100 zł = 10.500 zł), jak również inny czyn zabroniony, jeżeli kodeks tak stanowi (art. 53 § 3 k.k.s.). 

Znikoma szkodliwość społeczna czynu

Nie jest przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma (art. 1 § 2 k.k.s.). Znikomy stopień społecznej szkodliwości jest okolicznością uniemożliwiającą uznanie czynu za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.

Klauzula znikomości społecznej szkodliwości pełni zatem funkcję eliminacji spraw błahych oraz granicy wyznaczającej opłacalność ścigania karnego skarbowego.

Ponadto nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu (art. 1 § 3 k.k.s.). Oznacza to, że dla popełnienia przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego konieczne jest stwierdzenie, że w czasie czynu zabronionego sprawca dopuścił się zachowania ocenianego jako zawinione.

Do przypisania winy kolei, konieczne jest stwierdzenie istnienia kilku elementów, a mianowicie: odpowiedniego wieku (co do zasady po ukończeniu 17 r. ż.), rozpoznawalności karalności, poczytalności oraz obiektywnej zdolności sprawcy do zachowania zgodnego z prawem.

Usprawiedliwiona nieświadomość karalności czynu

Zgodnie z art. 10 § 4 k.k.s. nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego karalności. Innymi słowy, jeżeli ktoś nie wie, że dane zachowanie jest zagrożone karą, nie popełnia przestępstwa, czy wykroczenia skarbowego. Błąd co do karalności w znaczący sposób ogranicza więc powszechną zasadę ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi).

Jednakże wyłączenie winy może nastąpić jedynie wówczas, gdy błąd ten jest usprawiedliwiony. Aby to ocenić, zachowanie sprawcy należy porównać do wzorca osobowego zachowania przeciętnego obywatela. Oceny danego zachowania nie można jednak dokonywać w oderwaniu od właściwości i warunków osobistych sprawcy. Przykładowo inaczej należy oceniać podatnika nieprowadzącego działalności gospodarczej. Inne kryteria należy odnieść do podatnika który taką działalność prowadzi albo zawodowego doradcy podatkowego.

Co do zasady, im wyższe oczekiwania od sprawcy, tym możliwość wystąpienia błędu usprawiedliwionego mniejsza.

Zakłócenia psychiczne

Co więcej, nie może popełnić przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, ten kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem (art. 11 § 1 k.k.s.).

Dla przypisania winy konieczne więc jest, aby sprawca był poczytalny, chociażby częściowo. Jeżeli jednak w czasie popełnienia przestępstwa skarbowego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona, sąd może orzec wobec takiego sprawcy karę w wysokości nieprzekraczającej 2/3 górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za przypisane sprawcy przestępstwo skarbowe.

Sąd może także zastosować wobec takiego sprawcy nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od wymierzenia kary lub środka karnego. W przypadku wykroczeń skarbowych popełnionych w warunkach ograniczonej poczytalności sąd może w ogóle odstąpić od wymierzenia kary lub środka karnego.

Jednakże nie dotyczy to wypadków, w których sprawca sam wprawił się w stan nietrzeźwości lub inny stan odurzenia powodujący wyłączenie lub ograniczenie poczytalności, które przewidywał albo mógł przewidzieć.

***

Jeśli masz pytania, zachęcam Cię do kontaktu ze mną. Moje dane teleadresowe znajdziesz w zakładce Kontakt.

***

Zdjęcie: Mitch Lensink

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: 509 337 400e-mail: marcin@wynimko.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Marcin Wynimko Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Marcin Wynimko z siedzibą w Białymstoku.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem marcin@wynimko.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: