Marcin Wynimko

adwokat

Jestem prawnikiem, który lubi biznes i podziwia przedsiębiorczość. Zajmuję się prawem gospodarczym oraz podatkowym. Wierzę, że skuteczne i efektywne doradzanie przedsiębiorcom wymaga nie tylko szerokiej wiedzy prawniczej i pracowitości, ale również zrozumienia działalności i otoczenia w jakim funkcjonują przedsiębiorcy.
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

Oszustwo podatkowe

Marcin Wynimko29 marca 2019Komentarze (0)

Oszustwo podatkowe jest jednym z najczęściej spotykanych w praktyce przestępstw skarbowych (art. 56 k.k.s.). Jego definicja jest dość pojemna, gdyż przestępstwo to może w rzeczywistości przybierać różne formy. Najbardziej powszechnym działaniem wyczerpującym znamiona tego czynu jest ukrywanie faktycznych dochodów przez podatnika.

Równie popularną formą oszustwa podatkowego jest także „zakup kosztów”. Jest to praktyka polegająca na wprowadzaniu do obrotu faktur, dokumentujących fikcyjne transakcje, które później stanowią podstawę do odliczenia podatku VAT oraz uwzględnienia kwot z faktur w kosztach uzyskania przychodów. Najczęstszą metodą walki organów ścigania z takiego rodzaju nieprawidłowościami jest metoda tzw. kontroli krzyżowych. Jest to weryfikacja poprawności rozliczeń podatkowych zarówno u wystawcy, jak i u odbiorcy faktury. Szerzej o kontroli krzyżowej tutaj.

Zamiar popełnienia przestępstwa skarbowego

Pamiętać jednak należy, iż nie każdy błąd w deklaracji lub oświadczeniu prowadzi do odpowiedzialności karnoskarbowej. Dlatego należy rozróżnić odpowiedzialność podatkową od tej na gruncie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.

Odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe podlega bowiem tylko ten, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia (art. 1 § 1 k.k.s.). Co więcej, nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

Dla odpowiedzialności karnoskarbowej istotne znaczenie ma więc zamiar sprawcy. Zamiar oznacza czy sprawca chce popełnić przestępstwo skarbowe (bezpośrednio zmierza do jego dokonania) lub też na to się godzi (przewiduje możliwość popełnienia przestępstwa i się z tym liczy). Ważna jest zatem świadomość podatnika o tym, że to co robi jest bezprawne i zagrożone karą.

Nieumyślne przestępstwo skarbowe

Nie oznacza to z drugiej strony, że nieświadomość bezprawności czy karalności danego czynu, będzie zawsze skutkowała bezkarnością. Kodeks karny skarbowy przewiduje bowiem możliwość popełnienia niektórych przestępstw i wykroczeń skarbowych nieumyślnie. Czyn zabroniony jest z kolei popełniony nieumyślnie, jeżeli sprawca, nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć (art. 4 § 3 k.k.s.).

Chodzi tu więc o postaci lekkomyślności i niedbalstwa. Pamiętać jednak należy, że nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego karalności (o czym szerzej w artykule nt. Odpowiedzialności karnoskarbowej).

Kary w kodeksie karnym skarbowym

Zgodnie z art. 56 § 1 KKS podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca podlega tylko karze grzywny – do 720 stawek dziennych. O małej wartości mówimy, gdy zobowiązania nie przekracza 200-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, aktualnie 200 x 2.100 zł = 420.000 zł)

Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Próg ustawowy to pięciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, aktualnie 5 x 2.100 zł = 10.500 zł

Takiej samej karze (jak za wykroczenie) podlega także ten podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia lub wbrew obowiązkowi nie składa ich za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Uszczuplenie podatku

Czynności sprawcze oszustwa podatkowego polegają więc na podaniu nieprawdy albo zatajaniu prawdy albo niedopełnieniu obowiązku zawiadomienia.  Istotnego znaczenia jednak nie ma to, w jaki sposób sprawca realizuje swoje zachowanie, ale jakie wynikają z tego konsekwencje, a mianowicie czy doszło do narażenia podatku na uszczuplenie. Zatem już samo narażenie podatku na uszczuplenie powoduje penalizację takiego zachowania.

To, kiedy mamy do czynienia z narażeniem podatku na uszczuplenie określa art. 53 § 28 k.k.s., który wskazuje że chodzi tu o sytuację spowodowania konkretnego niebezpieczeństwa takiego uszczuplenia. To oznacza, że zaistnienie uszczerbku finansowego jest wysoce prawdopodobne, choć nie musi nastąpić.

Warto podkreślić, iż konstrukcja typów czynu zabronionego określonych w § 1-3 art. 56 k.k.s. jest ściśle związana z instytucją tzw. samoobliczenia podatku przez podatnika. Trafnie wskazuje Trybunał Konstytucyjny, że:

podatnik dokonujący samoobliczenia podatku po pierwsze musi złożyć deklarację zawierającą oświadczenie co do faktycznie poniesionych wydatków i uzyskanych przychodów; po drugie musi samodzielnie dokonać oceny, które z tych wydatków należy właściwie zakwalifikować jako podlegające odliczeniu (wyrok TK z dnia 12 września 2005 r., SK 13/05, OTK-A 2005, nr 8, poz. 91).

Zakres kryminalizacji wynikający z art. 56 k.k.s. obejmuje zatem wszystkie przypadki, w których dochodzi do nieprawidłowego ustalenia wysokości należnego zobowiązania podatkowego. Nieprawidłowość to określenie zobowiązania na niższym poziomie, niż wynika to z przepisów prawa podatkowego.

Nie stanowi jednak oszustwa podatkowego przyjęcie niewłaściwej stawki podatku w dokumencie odzwierciedlającym warunki zawartej przez strony transakcji handlowej (zob. Wilk, Kodeks karny skarbowy. Komentarz 2018, wyd. 4, Legalis).

***

Jeśli masz do mnie pytania – skontaktuj się ze mną >>

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: 509 337 400e-mail: marcin@wynimko.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Marcin Wynimko Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Marcin Wynimko z siedzibą w Białymstoku.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem marcin@wynimko.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: