Jak księgować leasing operacyjny u korzystającego?

Leasing operacyjny to jedna z najpopularniejszych form finansowania środków trwałych w przedsiębiorstwach. Najważniejsze kroki księgowania leasingu operacyjnego po stronie korzystającego są jasno określone przepisami i obejmują zaliczenie pełnych rat leasingowych (netto + VAT) do kosztów uzyskania przychodu bez konieczności uwzględniania aktywa w bilansie i bez przeprowadzania amortyzacji. Wszystkie procedury oraz kluczowe aspekty tej operacji należy rozumieć precyzyjnie, aby nie popełnić błędów podatkowych ani rachunkowych[1][2][3][4].

Istota leasingu operacyjnego – definicja i uwarunkowania

W leasingu operacyjnym leasingodawca (finansujący) przekazuje korzystającemu prawo do użytkowania określonego przedmiotu, takiego jak samochód, maszyna lub urządzenie, na czas oznaczony, który jest znacznie krótszy niż okres gospodarczej używalności tego przedmiotu. W tym czasie właścicielem środka trwałego pozostaje leasingodawca, a korzystający korzysta z niego na podstawie wnoszonych opłat leasingowych[1][2][5][7]. Umowa musi wyraźnie precyzować okres jej trwania oraz spełnić warunek, że suma opłat netto jest równa lub wyższa niż wartość początkowa przedmiotu leasingu[4][9].

Leasing operacyjny różni się od leasingu finansowego sposobem rozliczeń oraz konsekwencjami podatkowymi. W leasingu operacyjnym brak jest przeniesienia prawa własności przedmiotu na korzystającego. Całość opłaconych rat wraz z podatkiem VAT w każdym okresie rozliczeniowym stanowi koszt uzyskania przychodu korzystającego. Korzystający nie wprowadza przedmiotu leasingu do ewidencji środków trwałych i nie prowadzi dla niego amortyzacji[2][3][4][8].

Podstawowe zasady księgowania leasingu operacyjnego u korzystającego

W procesie księgowym korzystający rozlicza każdą opłatę leasingową, niezależnie od jej struktury (część kapitałowa oraz odsetkowa), w pełnej wysokości jako koszt operacyjny. Każda rata leasingowa, łącznie z podatkiem VAT, obniża dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych lub fizycznych[2][3][4][8]. Leasingobiorca nie amortyzuje środka trwałego będącego przedmiotem leasingu, gdyż pozostaje on w ewidencji leasingodawcy[1][3][6].

Początkowa opłata – czynsz inicjalny – jako część kosztów, również trafia do kosztów podatkowych w momencie jej poniesienia, na równi z pozostałymi ratami miesięcznymi. Całość opłat związanych z serwisowaniem, naprawami, ubezpieczeniem i podatkami ewidencjonuje leasingodawca, dlatego po stronie korzystającego powstaje wyłącznie koszt związany z ratami leasingowymi[1][2][3][4].

Księgowanie rat leasingowych, VAT oraz zaliczenie do kosztów podatkowych

W praktyce każda rata leasingowa składa się z części netto oraz podatku VAT. Użytkownik księguje w koszty działalności gospodarczej zarówno netto, jak i VAT, pod warunkiem, że przedmiot leasingu związany jest wyłącznie z działalnością opodatkowaną. W przypadku użytkowania mieszczonego w ramach działalności mieszanej lub nieopodatkowanej, odliczenie VAT może być częściowe lub niemożliwe[2][3][4][8].

Wszystkie raty leasingowe są ujmowane na bieżąco jako koszty uzyskania przychodu co przekłada się realnie na wysokość zobowiązań podatkowych przedsiębiorcy w danym okresie rozliczeniowym. Sposób ten zapewnia prostotę oraz korzystne efekty finansowe dla korzystających, szczególnie w firmach, które potrzebują zwiększyć koszty uzyskania przychodu bez konieczności angażowania kapitału we własne środki trwałe[2][3][4][8].

Zasady rozpoznania przedmiotu oraz ewidencja bilansowa u korzystającego

Przedmiot leasingu operacyjnego nie pojawia się w ewidencji aktywów trwale związanych z firmą korzystającego. Nie jest przedmiotem amortyzacji i nie wpływa bezpośrednio na bilans przedsiębiorstwa po stronie aktywów trwałych. Korzystający wydatkuje środki wyłącznie na bieżące opłaty leasingowe, a powstające zobowiązanie leasingowe nie znajduje odzwierciedlenia w wykazie zobowiązań długoterminowych[2][3][4].

Po zakończeniu umowy leasingowej korzystający może, lecz nie musi, wykupić użytkowany przedmiot. W przypadku wykupu możliwe jest wprowadzenie danego środka trwałego do ewidencji firmowej i rozpoczęcie jego amortyzacji, lecz wyłącznie od faktycznej wartości wykupu, nie wartości początkowej określonej w umowie[3][4][7].

Kluczowe warunki dopuszczalności leasingu operacyjnego

Typowe zastosowanie leasingu operacyjnego wymaga, aby czas trwania umowy był znacznie krótszy niż okres gospodarczej używalności przedmiotu (przykładowo przy samochodach ponad 40% tego okresu), suma opłat leasingowych (bez VAT) musiała być równa lub większa niż wartość początkowa środka trwałego, a umowa oficjalnie nie przewidywała automatycznego przeniesienia własności po jej zakończeniu. Minimalny okres takiego leasingu wynosi zazwyczaj powyżej 12 miesięcy, a w przypadku nieruchomości powyżej 10 lat[1][4][5][7][8][9].

Wyżej opisane zasady oraz mechanizmy wynikają z przepisów prawa cywilnego (art. 709¹ Kodeksu cywilnego) oraz art. 23a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i odnoszą się bezpośrednio do konstrukcji i rozliczeń nie tylko w działalności gospodarczej, ale i w różnych modelach prowadzenia rachunkowości podatkowej przez przedsiębiorstwo[4][8][9].

Zakończenie: podsumowanie najważniejszych aspektów księgowania leasingu operacyjnego

Księgowanie leasingu operacyjnego u korzystającego jest rozwiązaniem opartym na prostocie obliczeniowej i korzystnych uwarunkowaniach podatkowych. Raty leasingowe, w tym opłata wstępna oraz podatek VAT, w całości są rozpoznawane jako koszty uzyskania przychodu, natomiast środek trwały pozostaje poza ewidencją środków trwałych korzystającego i nie jest przez niego amortyzowany. Rozwiązanie to zapewnia szybkie rozliczenie kosztów, transparentność i pełną zgodność z prawem podatkowym oraz zasadami rachunkowości[1][2][3][4][8][9].

Źródła:

• [1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Leasing_operacyjny
• [2] https://www.uniqa.pl/porady-komunikacja/leasing-operacyjny-czym-jest-co-go-wyroznia/
• [3] https://www.alphabet.com/pl-pl/leasing-operacyjny-finansowy
• [4] https://www.santanderconsumer.pl/blog/podstawy-finansow/leasing-operacyjny-na-czym-polega-i-jakie-sa-jego-atuty
• [5] https://automarket.pl/blog/leasing-samochodu/leasing-operacyjny-a-leasing-finansowy-roznice
• [6] https://star-fleet.pl/leasing-operacyjny-na-czym-polega-i-jakie-przynosi-korzysci-podatkowe-firmie/
• [7] https://stat.gov.pl/metainformacje/slownik-pojec/pojecia-stosowane-w-statystyce-publicznej/1617,pojecie.html
• [8] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-leasing-operacyjny-a-leasing-finansowy-podstawowe-roznice
• [9] https://sklep.infor.pl/artykul-opodatkowanie-stron-umowy-leasingu-definicja-leasingu-co-mowi-przepis-art-23a-ustawy-o-pit