Emeryt prowadzący działalność gospodarczą płaci wyłącznie składkę zdrowotną, chyba że korzysta z ustawowego zwolnienia ze składki zdrowotnej. Składki społeczne nie są należne. W 2026 r. minimalna składka zdrowotna dla skali, podatku liniowego oraz karty podatkowej to 432,54 zł miesięcznie, natomiast przy ryczałcie obowiązują trzy stałe progi. Zwolnienie przysługuje, gdy emerytura nie przekracza minimalnego wynagrodzenia 4806 zł i jednocześnie przychód z działalności nie przekracza 50% najniższej emerytury, czyli 469,73 zł, albo przedsiębiorca rozlicza się kartą podatkową. Dla skuteczności zwolnienia trzeba przesłać do ZUS deklarację rozliczeniową [2][3][4][5][6].
Kto z emerytów prowadzących firmę musi płacić składkę zdrowotną?
Emeryt, który prowadzi działalność gospodarczą w Polsce, jest ustawowo zwolniony z opłacania składek społecznych na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Pozostaje jednak obowiązek opłacania składki zdrowotnej, chyba że spełnione są warunki określone w przepisach dla zwolnienia zdrowotnego [2][3][8][9].
Obowiązek zdrowotny dotyczy co do zasady każdego emeryta przedsiębiorcy bez względu na wybraną formę opodatkowania. Zasady naliczania różnią się w zależności od formy rozliczeń podatkowych, ale podstawowa reguła, że emeryt nie opłaca składek społecznych, pozostaje niezmienna [2][3][8][9].
Jak oblicza się składkę zdrowotną dla emeryta przedsiębiorcy?
W pierwszym kroku trzeba ustalić formę opodatkowania: skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub karta podatkowa. Od tego zależy zarówno sposób wyznaczenia podstawy wymiaru, jak i sama wysokość składki [7].
Przy skali podatkowej składka zdrowotna to 9% dochodu z działalności. Przy podatku liniowym stawka wynosi 4,9% dochodu [1]. W obu tych formach obowiązuje minimalna podstawa wymiaru równa co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia, które w 2026 r. wynosi 4806 zł. Składka wyliczona procentowo nie może być niższa niż liczona od tej minimalnej podstawy [2][7].
Przy ryczałcie i karcie podatkowej podstawa wymiaru jest powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem, odpowiednio 60% lub 100% tej wartości, co przekłada się na stałe stawki miesięczne przypisane do przedziałów przychodów dla ryczałtu oraz jedną stawkę dla karty podatkowej [2][7].
Ile wynosi minimalna składka zdrowotna w 2026 r.?
Dla przedsiębiorców na skali podatkowej, podatku liniowym oraz na karcie podatkowej minimalna składka zdrowotna wynosi 432,54 zł miesięcznie. Dla skali i liniowego obowiązuje ona od lutego 2026 do stycznia 2027. Dla karty podatkowej obowiązuje przez cały 2026 r. [2].
Przy ryczałcie stawki są zryczałtowane według rocznego przychodu. W 2026 r. wynoszą one odpowiednio 498,35 zł miesięcznie dla przychodów do 60 000 zł, 830,58 zł miesięcznie dla przedziału 60 001–300 000 zł oraz 1495,04 zł miesięcznie powyżej 300 000 zł [2].
Na czym polega zwolnienie ze składki zdrowotnej dla emeryta przedsiębiorcy?
Zwolnienie dotyczy emerytów, którzy spełniają łącznie dwa warunki. Po pierwsze miesięczna emerytura brutto nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, czyli 4806 zł w 2026 r. Po drugie przychód z działalności w danym miesiącu nie przekracza 50% najniższej emerytury. Najniższa emerytura wynosi 939,46 zł, więc limit przychodu to 469,73 zł [2][4].
Zwolnienie przysługuje także emerytowi rozliczającemu się kartą podatkową. We wszystkich przypadkach zwolnienie ma charakter miesięczny, a więc działa wyłącznie w miesiącach, w których spełnione są wszystkie kryteria [4][5].
Warunkiem skuteczności zwolnienia jest przekazanie do ZUS deklaracji rozliczeniowej, dzięki czemu ubezpieczony pozostaje zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, ale składka za dany miesiąc nie jest należna [5][6].
Jakie formalności w ZUS przy korzystaniu ze zwolnienia?
Emeryt przedsiębiorca, który spełnia warunki zwolnienia w danym miesiącu, powinien złożyć deklarację rozliczeniową do ZUS za ten miesiąc. Gdy warunki przestają być spełnione, w kolejnym miesiącu należy rozliczyć składkę według właściwych zasad i kwot. Brak deklaracji może skutkować potraktowaniem składki jako należnej [6].
Jaka forma opodatkowania a wysokość składki zdrowotnej?
Przy skali podatkowej stawka to 9% dochodu, a przy liniowym 4,9% dochodu, z zastrzeżeniem minimalnej podstawy równej minimalnemu wynagrodzeniu. W praktyce oznacza to powiązanie składki z wynikiem finansowym i konieczność weryfikacji minimalnej podstawy w każdym miesiącu [1][2][7].
W ryczałcie i na karcie podatkowej składka nie wynika z rzeczywistego dochodu, ale z podstawy opartej o przeciętne wynagrodzenie. Skutkuje to stałymi kwotami miesięcznymi w ramach progów przychodów dla ryczałtu oraz jednolitą stawką dla karty podatkowej [2][7].
Co wpływa na wysokość składki w trakcie roku?
Wysokość składki przy skali i liniowym zależy bezpośrednio od dochodu z działalności, z kontrolą minimalnej podstawy wymiaru. Gdy dochód rośnie, rośnie też składka. Gdy jest niski, działa ograniczenie w postaci minimalnej składki liczonej od 4806 zł [1][2][7].
Przy ryczałcie i karcie podatkowej kluczowa jest podstawa stała i przypisane do niej kwoty. W ryczałcie zmiana progu przychodowego powoduje zmianę stawki w odpowiednim przedziale. W karcie podatkowej obowiązuje stała miesięczna kwota przez rok rozliczeniowy [2].
Dlaczego rośnie liczba emerytów korzystających ze zwolnienia?
Aktualne kierunki regulacyjne koncentrują się na upraszczaniu rozliczeń oraz podnoszeniu kwot minimalnych, w tym minimalnego wynagrodzenia i najniższej emerytury. Te zmiany logistycznie zwiększają dostępność zwolnień dla emerytów przedsiębiorców, ponieważ więcej osób spełnia kryteria limitów dochodu i przychodów w ujęciu miesięcznym [2][6].
Czy składki społeczne nadal są obowiązkowe dla emeryta z firmą?
Nie. Składki społeczne są dla emeryta prowadzącego działalność gospodarczą obowiązkowo zwolnione. Dotyczy to składek emerytalnej, rentowej oraz wypadkowej. Jedyną daniną ubezpieczeniową, którą co do zasady należy uiszczać, pozostaje składka zdrowotna, z możliwością zwolnienia na zasadach omówionych wyżej [2][3][8][9].
Podsumowanie
Jaka składka zdrowotna dla emeryta prowadzącego działalność gospodarczą? Co do zasady jest należna wyłącznie składka zdrowotna, liczona procentowo od dochodu przy skali i podatku liniowym, z minimalną podstawą równą 4806 zł, albo jako stałe kwoty przy ryczałcie i karcie podatkowej. Minimalna miesięczna składka w 2026 r. to 432,54 zł dla skali, liniowego i karty oraz 498,35 zł, 830,58 zł lub 1495,04 zł przy ryczałcie w zależności od progu przychodów. Zwolnienie przysługuje emerytom o świadczeniu nieprzekraczającym minimalnego wynagrodzenia i niskim przychodzie z działalności, a także rozliczającym się kartą podatkową, pod warunkiem terminowego złożenia deklaracji do ZUS [1][2][3][4][5][6][7][8][9].
Źródła:
- [1] https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/001052
- [2] https://www.zus.info.pl/dzialalnosc-gospodarcza-emeryta-a-zus/
- [3] https://www.ifirma.pl/blog/dzialalnosc-gospodarcza-na-emeryturze-a-skladki-zus-i-zwolnienie-z-podatku/
- [4] https://www.gazetaprawna.pl/praca/emerytury-i-renty/artykuly/10915334,czy-emeryt-musi-placic-skladki-zus-co-grozi-za-brak-wplat-i-kto-jest.html
- [5] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-ulgi-w-skladce-zdrowotnej-emeryta-i-rencisty-prowadzacego-firme
- [6] https://samorzad.gov.pl/web/powiat-hajnowski/wlasna-dzialalnosc-na-emeryturze-jakie-skladki
- [7] https://obywatelkontrazus-blog.pl/jak-obliczyc-skladke-zdrowotna-emeryta-w-praktyce/
- [8] https://pik-ksiegowosc.pl/dzialalnosc-gospodarcza-na-emeryturze/
- [9] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-dzialalnosc-gospodarcza-emeryta-a-zus
KontrolaVATwFirmie.pl to portal dla polskich przedsiębiorców, którzy chcą prowadzić biznes zgodnie z prawem bez zbędnego stresu. Publikujemy praktyczne treści o VAT-ie, księgowości, kadrach, płacach i prawie gospodarczym – sprawdzone przez ekspertów, napisane językiem zrozumiałym dla każdego.