Zaliczki często powodują problemy na etapie rozliczania VAT. Poza tym niekiedy trudno ocenić, czy w danej sytuacji faktura zaliczkowa wystarcza, czy potrzebna jest faktura końcowa. Dochodzi do tego obowiązek KSeF. W systemie każda faktura musi zawierać konkretne oznaczenia, właściwe pola i numery. Poniżej wyjaśniamy, kiedy należy wystawić każdy z tych dokumentów, jak rozliczyć wpłatę i jak uniknąć błędów przy ich wysyłce do systemu KSeF.

Kiedy wystawić fakturę zaliczkową i rozliczyć VAT od otrzymanej zapłaty

Faktura zaliczkowa służy do dokumentowania przedpłaty, zadatku, raty albo innej częściowej zapłaty otrzymanej z góry, przed dostawą towaru albo wykonaniem usługi. W VAT obowiązek podatkowy powstaje co do zasady w chwili wpływu pieniędzy i tylko w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Nie trzeba więc czekać z rozliczeniem do czasu otrzymania faktury końcowej. Dokument trzeba wystawić najpóźniej do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu otrzymania zaliczki, ale nie wcześniej niż 60 dni przed jej wpływem.

Znaczenie ma samo otrzymanie pieniędzy, a nie wysokość wpłaty, ponieważ tak samo traktuje się zaliczkę 200 zł i 200 000 zł.

Jakie dane zawiera faktura zaliczkowa w KSeF

W Krajowym Systemie e-Faktur faktura zaliczkowa jest fakturą ustrukturyzowaną sporządzoną według struktury FA(3). System rozpoznaje ją jako dokument zaliczkowy, jeśli w polu RodzajFaktury widnieje oznaczenie ZAL. Kwota dokumentowanej wpłaty trafia do pola P_15 jako kwota należności ogółem, czyli wartość otrzymanej zapłaty.

Datę otrzymania całości lub części zapłaty ujmuje się w polu P_6, jeżeli jest określona i różni się od daty wystawienia faktury. Gdy jedna faktura obejmuje kilka wpłat, stosuje się element ZaliczkaCzesciowa, który może wystąpić maksymalnie 31 razy. Dla każdej takiej wpłaty podaje się datę w polu P_6Z i kwotę w polu P_15Z.

W tej strukturze znaczenie ma też element Zamowienie. To właśnie tutaj umieszcza się dane zamówienia lub umowy, w szczególności nazwę, rodzaj towaru czy usługi, ilość, wartości bez podatku, stawki i kwoty podatku oraz wartość zamówienia lub umowy z uwzględnieniem podatku.

Faktura zaliczkowa w KSeF nie działa więc jak zwykła faktura sprzedażowa z pozycjami towarowymi. Dla takiego dokumentu wypełnia się pole Zamowienie, a FaWiersz pomija. Jeśli dokument dotyczy kilku zaliczek, pole P_15 obejmuje sumę pól P_15Z.

Kiedy wystawić fakturę końcową i jak odliczyć wcześniejsze zaliczki

Fakturę końcową (rozliczającą) wystawia się po doręczeniu towaru albo wykonaniu usługi, jeżeli wcześniejsze zaliczki nie pokryły całej należności. Taki dokument rozlicza już wpłacone kwoty, więc nie powiela całej zapłaty, lecz pokazuje transakcję po odjęciu tego, co wcześniej udokumentowano fakturami zaliczkowymi. W KSeF faktura rozliczająca zawiera pełne dane przedmiotu transakcji.

Podczas rozliczania trzeba pamiętać o tym, że z jednej strony faktura końcowa pokazuje pełną wartość kontraktu, z drugiej na końcu pomniejsza ją o wcześniejsze wpłaty wykazane na fakturach zaliczkowych. Dzięki temu w dokumencie widać całą sprzedaż, ale do zapłaty pozostaje tylko nieuregulowana część należności. Pomniejszenie dotyczy zarówno podstawy opodatkowania, jak i podatku VAT. W fakturze wystawianej po wydaniu towaru lub wykonaniu usługi sumę wartości towarów lub usług obniża się o wartość otrzymanych wcześniej części zapłaty, a kwotę VAT o sumę VAT wykazanego na fakturach zaliczkowych.

Poza zwykłymi elementami faktury VAT dokument rozliczający powinien też zawierać numery wszystkich faktur zaliczkowych dotyczących danego zamówienia lub umowy. To właśnie one łączą wcześniejsze przedpłaty z ostatecznym rozliczeniem i pozwalają prawidłowo ustalić pozostałą kwotę do zapłaty.

Czy po zaliczce obejmującej 100% należności potrzebna jest faktura końcowa

Nie ma obowiązku wystawiania odrębnej faktury końcowej, jeżeli wartość faktury zaliczkowej lub kilku takich faktur łącznie obejmuje 100% należności. Transakcję można rozliczyć wyłącznie na podstawie faktur zaliczkowych. Jeżeli wpłat było kilka, ostatnia faktura powinna wskazywać numery wcześniejszych dokumentów. Można jednak wystawić dodatkową fakturę rozliczającą, tzw. zerową. W strukturze FA(3) ma ona oznaczenie ROZ w polu RodzajFaktury, a w polu P_15 wartość 0. Taka faktura nie służy już do naliczenia nowej kwoty do zapłaty ani dodatkowego VAT. Przy wcześniejszej pełnej zapłacie podatek na tej fakturze powinien zostać „wyzerowany”.

W KSeF dobrowolna faktura rozliczająca po zaliczce 100% powinna też zawierać numer faktury zaliczkowej. Jeśli zaliczka została wystawiona w KSeF, wskazuje się numer KSeF tej faktury, a jeśli wystawiono ją poza systemem — odpowiednie oznaczenie faktury wystawionej poza KSeF.

Jak powiązać fakturę końcową z zaliczkami w KSeF

Faktury końcowe należy powiązać z zaliczkowymi w KSeF dopiero wtedy, kiedy wcześniejsze faktury zaliczkowe zostały już przyjęte przez system i otrzymały własne numery KSeF. Numery są nadawane automatycznie po pozytywnej weryfikacji dokumentu. Potwierdzeniem skutecznej wysyłki jest także możliwość pobrania Urzędowego Poświadczenia Odbioru, czyli UPO. Dopiero na tej podstawie wystawia się fakturę rozliczającą z oznaczeniem ROZ.

Kolejność ma tu znaczenie: najpierw należy wysłać faktury zaliczkowe do KSeF, poczekać na ich poprawne przetworzenie, następnie należy zapisać nadane im numery KSeF i pobrać UPO. Faktury końcowej nie należy więc wysyłać wcześniej, ponieważ to właśnie numery wcześniejszych dokumentów są potrzebne do prawidłowego powiązania całej transakcji.

Jeśli zaliczki nie pokryły całej ceny, faktura wystawiana po dostawie towaru albo wykonaniu usługi powinna zawierać numery KSeF wszystkich wcześniejszych faktur zaliczkowych dotyczących tej samej transakcji. Nie wystarczą do tego same numery wewnętrzne nadane w programie, ponieważ powiązanie w systemie opiera się na identyfikatorach KSeF.

Jeżeli wcześniejsza faktura zaliczkowa została wystawiona poza KSeF, zamiast numeru KSeF podaje się numer nadany przez podatnika. W takim przypadku w części FakturaZaliczkowa wypełnia się pole NrKSeFZN , wpisując wartość 1, a następnie pole NrFaZaliczkowej. W przypadku faktury zaliczkowej wystawionej w KSeF należy wypełnić pole NrKSeFFaZaliczkowej.

Jak skorygować fakturę zaliczkową lub końcową w KSeF

System może przyjąć plik XML nawet ze źle wyliczonymi wartościami. Tak więc sama akceptacja dokumentu w KSeF nie oznacza jeszcze, że faktura jest poprawnie wystawiona. W KSeF błąd na fakturze zaliczkowej albo końcowej należy skorygować, wystawiając fakturę korygującą. Chodzi tu zarówno o pomyłki w kwocie zaliczki lub rozliczeniu faktury końcowej, jak i skutki zwrotu zaliczki lub rezygnacji z transakcji po wcześniejszym wystawieniu faktury. Korekta faktury zaliczkowej ma oznaczenie KOR_ZAL, a korekta faktury rozliczającej KOR_ROZ. Taka faktura może też zawierać pola PrzyczynaKorekty, TypKorekty, NrFaKorygowany, DaneFaKorygowanej oraz P_15ZK. Korekta faktury zaliczkowej aktualizuje wcześniejsze rozliczenie VAT i sam dokument w KSeF.

Przy zwrocie zaliczki lub anulowaniu transakcji trzeba skorygować wcześniej wystawioną fakturę zaliczkową, bo to ona dokumentowała otrzymaną zapłatę, a teraz przestała odzwierciedlać rzeczywiste rozliczenie.

Jeżeli natomiast KSeF odrzucił przesłany plik, stosowane są inne rozwiązania. Odrzucenie sygnalizuje, że faktura w ogóle nie została wystawiona, więc nie można jej korygować ani anulować. Należy przygotować i wysłać nowy, poprawny plik XML.

Porządek w fakturach zaczyna się od właściwego momentu rozliczenia

Przy obsłudze faktury zaliczkowej i końcowej w KSeF warto pamiętać, że znaczenie ma nie tylko termin wystawienia, ale też poprawne oznaczenie rodzaju faktury, właściwe wypełnienie pól w FA(3) oraz wskazanie numerów dokumentów powiązanych z daną transakcją. W praktyce uporządkowana kolejność działań minimalizuje ryzyko błędów: wpływ środków i jego ujęcie, następnie sprzedaż, a na końcu prawidłowe rozliczenie całości w systemie. W przypadku wątpliwości więcej przydatnych informacji znajdziesz w sprawdzony program do faktur z KSeF.